Leerroute
- Energiesysteem, energiewetgeving, warmtetransitie, energie en ruimte, vergunningverlening en netcongestie
- Van gemeentelijke energieambities naar uitvoerbaar beleid en concrete projecten
- Hybride leren: fysieke cursusdagen, e-learnings, werkplekopdrachten, casussen, intervisie en vaardigheidstraining
- Inclusief een jaar lang lidmaatschap PONT | Klimaat
Inleiding
De energietransitie stelt gemeenten en andere overheden voor complexe keuzes. De vraag naar elektriciteit groeit, het elektriciteitsnet loopt op veel plaatsen tegen zijn grenzen aan en gemeenten moeten werk maken van de warmtetransitie. Tegelijkertijd vragen projecten voor zon, wind, energieopslag, warmte-infrastructuur en energiehubs om ruimtelijke keuzes, vergunningen, participatie en bestuurlijke besluitvorming.
De beleidsmedewerker energietransitie heeft hierin een verbindende rol. Je moet het energiesysteem voldoende begrijpen, weten welke juridische en beleidsmatige instrumenten beschikbaar zijn en kunnen samenwerken met collega’s, bestuurders, netbeheerders, bedrijven, woningcorporaties en inwoners.
Inhoud
In deze opleiding brengen we deze onderdelen samen. We behandelen de hoofdlijnen van het energiesysteem en de relevante energie- en warmtewetgeving. Vervolgens vertalen we deze kennis naar de gemeentelijke praktijk van warmtebeleid, ruimtelijke keuzes, vergunningverlening en netcongestie.
Daarbij besteden we niet alleen aandacht aan de inhoud van beleid, maar ook aan de uitvoering. Je leert hoe je ambities omzet in een uitvoeringsprogramma, hoe je prioriteiten stelt en hoe je omgaat met beperkte capaciteit, uiteenlopende belangen en bestuurlijke onzekerheid.
De opleiding is praktijkgericht opgebouwd. Je werkt gedurende de leerroute aan een eigen energiecasus en past nieuwe kennis direct toe op een vraagstuk binnen je eigen organisatie of regio.
Opzet
Deze opleiding richt zich op de volledige beleidscyclus van de energietransitie: van het begrijpen van het energiesysteem en de wettelijke kaders tot het ontwikkelen, uitvoeren, monitoren en bijsturen van energiebeleid.
We behandelen onder andere:
- De werking van het energiesysteem, energiebesparing, opslag en flexibiliteit
- De Energiewet, warmtewetgeving en relevante instrumenten uit de Omgevingswet
- De warmtetransitie, warmteprogramma’s en wijkgerichte uitvoering
- De ruimtelijke inpassing van zon, wind, opslag en energie-infrastructuur
- Vergunningverlening en participatie bij energieprojecten
- Netcongestie, netbewust ruimtelijk beleid en lokale energiesystemen
- Energiehubs en samenwerking met bedrijven en bedrijventerreinen
- Programmatisch werken, financiering, monitoring en bestuurlijke advisering
- Stakeholdermanagement, samenwerking en omgaan met weerstand
Gedurende de opleiding werk je aan een eigen praktijkcasus. Je brengt de lokale opgave, betrokken partijen, juridische kaders, ruimtelijke gevolgen en uitvoeringsmogelijkheden in beeld. Uiteindelijk verwerk je deze onderdelen in een integraal beleidsadvies of een uitvoeringsagenda voor jouw organisatie.
Leerdoelen
Na afloop van deze opleiding kun je:
- De werking van het energiesysteem en de belangrijkste ontwikkelingen binnen de energietransitie uitleggen en vertalen naar gemeentelijke beleidskeuzes.
- De relevante energie-, warmte- en omgevingsrechtelijke kaders herkennen en toepassen bij beleid en projecten.
- Energiebeleid verbinden met ruimtelijke ordening, warmte, vergunningverlening en energie-infrastructuur.
- Het gemeentelijke handelingsperspectief bij netcongestie bepalen en onderbouwde keuzes maken over prioritering en programmering.
- Een energieambitie uitwerken tot een uitvoerbaar programma met maatregelen, verantwoordelijkheden, middelen en monitoring.
- Effectief samenwerken met bestuurders, collega’s, netbeheerders, bedrijven, inwoners en andere betrokken partijen.
Doelgroep
Deze opleiding is primair bedoeld voor (startende) beleidsmedewerkers en beleidsadviseurs die binnen een gemeente, provincie of andere overheidsorganisatie werken aan de energietransitie.
De opleiding sluit onder meer aan bij functies als:
- Beleidsmedewerker energietransitie
- Beleidsadviseur energie
- Adviseur duurzame energie
- Projectleider energie
- Programmamedewerker energie of klimaat
Ook voor trainees, zij-instromers en medewerkers van advies- en detacheringsbureaus die voor overheden aan energievraagstukken werken, biedt de opleiding een goede basis. Deelnemers hoeven vooraf geen energiespecialist of jurist te zijn. We behandelen de juridische kaders op hoofdlijnen en steeds vanuit de werkzaamheden van een beleidsmedewerker. Enige ervaring binnen een gemeente, provincie, omgevingsdienst of adviesorganisatie is behulpzaam, maar niet noodzakelijk.
De route richt zich nadrukkelijk op het publieke domein. Vraagstukken die specifiek horen bij de interne verduurzaming, rapportageverplichtingen of investeringsbeslissingen van bedrijven vallen buiten deze leerroute.
Hybride opzet
Al onze opleidingen zijn hybride ingericht: een doordachte mix van klassikale bijeenkomsten, online modules en zelfstudie die aansluit bij onze visie op leren. Zo profiteer je van inspirerende ontmoetingen met experts en collega’s, verdiep je je kennis flexibel in je eigen tempo en breng je het geleerde direct in praktijk. Deze afwisseling zorgt voor maximale leeropbrengst én maakt het programma goed te combineren met een drukke werkagenda.
De online leeromgeving blijft ook na afronding van de opleiding beschikbaar. Je behoudt toegang tot de e-cursussen en de uitgebreide kennisbank, zodat je informatie eenvoudig kunt terugzoeken en je kennis actueel kunt houden.
Examinering
Na het succesvol afronden van de opleiding ontvang je het diploma Beleidsmedewerker Energietransitie.
Met dit diploma toon je aan dat je beschikt over de juridische, beleidsmatige en praktische basiskennis die nodig is om binnen een overheidsorganisatie aan energiebeleid en energieprojecten te werken. Je kunt energievraagstukken in samenhang analyseren, de juiste interne en externe partijen betrekken en bijdragen aan beleidsontwikkeling, bestuurlijke advisering en uitvoering.
De opleiding leidt niet op tot technisch energiespecialist, energiejurist of vergunningverlener. Je ontwikkelt juist de brede kennis en verbindende vaardigheden die nodig zijn om vanuit een beleidsfunctie samen te werken met deze specialisten.
Programma
Fysieke dagen
- Dag 1: De beleidsmedewerker energietransitie en het energiesysteem
- Dag 2: Juridisch kader energietransitie
- Dag 3: Warmtetransitie
- Dag 4: Energie en ruimte
- Dag 5: Vergunningverlening bij energieprojecten
- Dag 6: Netcongestie I – systeem en gemeentelijk handelingsperspectief
- Dag 7: Netcongestie II – netbewust beleid en lokale oplossingen
- Dag 8: Uitvoering, programmasturing en financiering
- Dag 9: Kunde en samenwerking
- Dag 10: Integraal beleidsadvies, presentatie en afronding
Volledige programma
Dag 1 - De beleidsmedewerker energietransitie en het energiesysteem
Fysiek
- Verkennen van de rol en verantwoordelijkheden van de beleidsmedewerker energietransitie
- Plaatsen van Europese, nationale, regionale en lokale energie- en klimaatdoelen
- Begrijpen van het energiesysteem en de samenhang tussen elektriciteit, warmte en energie-infrastructuur
- Verkennen van energiebesparing, opslag en flexibiliteit
- Selecteren en afbakenen van een eigen praktijkcasus
Dag 2 - Juridisch kader energietransitie
Zelfstudie vooraf
- E-cursus Algemene wet bestuursrecht
- E-college of leesopdracht actualiteiten energietransitie
Fysiek
- Behandelen van de hoofdlijnen van de Energiewet en warmtewetgeving
- Onderscheiden van de rollen van gemeente, provincie, Rijk en netbeheerder
- Toepassen van de omgevingsvisie, het programma, het omgevingsplan en beleidsregels
- Verkennen van bevoegdheden, besluitvorming en juridische borging
- Verbinden van juridische kaders met warmte, ruimte en vergunningverlening
Dag 3 - Warmtetransitie
Zelfstudie vooraf
- In beeld brengen van de warmteopgave binnen de eigen gemeente of regio
- Inventariseren van beschikbare warmtebronnen, beleidsdocumenten en betrokken partijen
Fysiek
- Vertalen van de transitievisie warmte naar een warmteprogramma
- Maken van gemeentelijke keuzes over gebieden, technieken en prioritering
- Uitwerken van een wijkgerichte aanpak en wijkuitvoeringsplan
- Samenwerken met bewoners, woningcorporaties, warmtebedrijven en andere partners
- Toepassen van de theorie in een praktijkcasus warmte
Dag 4 - Energie en ruimte
Zelfstudie vooraf
- Selecteren van een ruimtelijk energievraagstuk uit de eigen praktijk
- Beschrijven van ruimtelijke kansen, knelpunten en betrokken belangen
Fysiek
- Positioneren van de RES binnen het gemeentelijke energiebeleid
- Afwegen van ruimte voor zon, wind, opslag en energie-infrastructuur
- Verwerken van energie in omgevingsvisie, programma en omgevingsplan
- Omgaan met schaarse ruimte en concurrerende maatschappelijke opgaven
- Organiseren van participatie en bestuurlijke besluitvorming
Dag 5 - Vergunningverlening bij energieprojecten
Zelfstudie vooraf
- E-cursus introductie Omgevingsvergunning
- Uitvoeren van een eerste vergunningencheck voor een eigen energieproject
Fysiek
- Doorlopen van procedures en toetsingskaders voor energieprojecten
- Onderscheiden van verantwoordelijkheden van beleidsmedewerker, vergunningverlener en jurist
- Samenwerking tussen beleid, vergunningverlening en initiatiefnemers
- Verbinden van beleid, omgevingsplan, vergunningverlening en participatie
- Samenwerken met initiatiefnemers, interne afdelingen en het bevoegd gezag
- Participatie en omgevingsmanagement
- Bestuurlijke afwegingen en omgaan met belangen
- Praktijkcasussen waarin vergunningverlening onderdeel is van een breder gebiedsproces
Dag 6 - Netcongestie I: systeem en gemeentelijk handelingsperspectief
Zelfstudie vooraf
- Bestuderen van de basisprincipes van netcongestie
- In kaart brengen van regionale knelpunten, stakeholders en bestuurlijke urgentie
Fysiek
- Begrijpen van de werking en beperkingen van het elektriciteitsnet
- Analyseren van oorzaken en maatschappelijke gevolgen van netcongestie
- Verschillende vormen van congestie en de achterliggende mechanismen
- Het energiesysteem als geheel (opwek, transport, opslag en vraag)
- Onderscheiden van de rollen van netbeheerder, gemeente, provincie, RES-regio en Rijk
- Bepalen waar de gemeente wel en geen invloed op heeft
- Formuleren van een realistisch gemeentelijk handelingsperspectief
- Bestuurlijke dilemma's en verwachtingsmanagement
- Analyse van een eigen regionale casus
Dag 7 - Netcongestie II: netbewust beleid en lokale oplossingen
Zelfstudie vooraf
- Maken van een diagnose van netcongestie in de eigen gemeente of regio
- Verkennen van mogelijke locaties, partners en oplossingsrichtingen
Fysiek
- Ontwikkelen van netbewust ruimtelijk beleid
- Verbinden van netcapaciteit met ruimtelijke programmering en prioritering
- Verkennen van energiehubs, opslag, flexibiliteit en lokale energiesystemen
- Programmeren op basis van netcapaciteit
- Samenwerken met bedrijven en bedrijventerreinen
- Uitwerken van bouwstenen voor een lokaal actieplan netcongestie
- Gebiedsgericht samenwerken met netbeheerder, provincie en RES-regio
- Energiehubs, flexibiliteit en lokale energiesystemen als onderdeel van een bredere gebiedsstrategie
- Opstellen van een concreet handelingsperspectief voor de eigen organisatie
Dag 8 - Uitvoering, programmasturing en financiering
Zelfstudie vooraf
- Samenbrengen van warmte, ruimte, vergunningverlening en netcongestie
- Opstellen van eerste bouwstenen voor een uitvoeringsagenda energie
Fysiek
- Vertalen van energieambities naar concrete beleidsdoelen en maatregelen
- Opbouwen van een uitvoeringsprogramma met fasering en verantwoordelijkheden
- Verkennen van subsidies, financiering en uitvoerbaarheid
- Ontwikkelen van indicatoren voor monitoring en bijsturing
- Adviseren van bestuur en management over prioriteiten en onzekerheden
Dag 9 - Kunde en samenwerking
Zelfstudie vooraf
- Uitvoeren van een stakeholderanalyse voor de eigen energiecasus
• Beschrijven van belangen, afhankelijkheden, weerstand en interne afstemmingsvragen
Fysiek
- Werken vanuit een heldere en rolvaste positie
- Analyseren van stakeholders en het bestuurlijke krachtenveld
- Samenwerken over organisatiegrenzen heen
- Omgaan met tegengestelde belangen en bestuurlijke dynamiek;
- Omgaan met weerstand, conflicterende belangen en onzekerheid
- Adviseren en beïnvloeden zonder formele bevoegdheid
- Verbeteren van samenwerking met ruimte, economie, vergunningverlening, duurzaamheid en beheer
- Oefenen met realistische casuïstiek uit de energietransitie
Dag 10 - Integraal beleidsadvies, presentatie en afronding
Zelfstudie vooraf
- Uitwerken van een integraal beleidsadvies over de eigen energiecasus
- Deelnemen aan een online peer review
- Voorbereiden
Docenten

Referenties
Materiaal
Studiepunten
Studiepunten en -uren: Voor deze cursus/opleiding kun je studie-uren rekenen.
Aanmelden
Datum, Locatie en Prijs
- Genoemd bedrag is exclusief 21% btw
- Prijs is inclusief koffie en thee
Aanmelden
Incompany
Deze cursus liever met jouw eigen team en op maat bij jou op kantoor? Dat kan! De voordelen van incompany op een rij:
- De training is altijd maatwerk
- Je bereikt als team hetzelfde niveau
- Voorafgaand een vrijblijvend intakegesprek met de trainer(s)
- Bedrijfsspecifieke situaties worden betrokken
- Je bepaalt de data van de training
Ook interessant voor jou
Meer weten?
Heb je nog vragen of wil je deze cursus incompany volgen?
Of wil je persoonlijk studieadvies? We vertellen je graag wat de mogelijkheden zijn. Via onderstaand contactformulier kun je contact opnemen met onze klantenservice of ons salesteam. Wil je direct contact met de betreffende programmamanager? Bekijk dan de contactgegevens rechts.
Chiara van Ommeren
Programmamanager, Berghauser Pont Academy
U kunt contact opnemen met Chiara viaBeleidsmedewerker energietransitie