Details

Basiscursus Handhaving omgevingsrecht

2-daagse cursus

  • Praktisch toepasbare kennis voor jouw dagelijkse handhavingspraktijk
  • Volledig afgestemd op handhaving van de Omgevingswet en actuele jurisprudentie
  • Interactieve aanpak met praktijkcases
  • Ervaren docenten uit het werkveld, in samenwerking met Pouderoyen Tonnaer
  • Inclusief toegang tot uitgebreide kennisbank

 

5, 12 maart 2026
Utrecht
€ 1.395,-

Inleiding

Handhaving is essentieel voor een veilige en gezonde leefomgeving. Tegelijkertijd wordt de praktijk steeds complexer, doordat overheden vaker worden geconfronteerd met uitdagende handhavingsverzoeken.

In deze Basiscursus Handhaving omgevingsrecht helpen we je deze uitdagingen het hoofd te bieden. Hoewel de basisbeginselen van het bestuursrecht blijven staan, heeft de Omgevingswet de spelregels op belangrijke onderdelen veranderd. We leggen uit wat bestuursrechtelijke handhaving inhoudt en hoe dit zich verhoudt tot het strafrecht. Daarnaast bespreken we de bevoegdheden: welk overheidsorgaan mag wanneer optreden, welke bevoegdheden heeft de toezichthouder van het handhavende overheidsorgaan en wie is juridisch aan te merken als overtreder?

Ook staan we uitgebreid stil bij de beginselplicht tot handhaving. In beginsel is het bevoegd gezag verplicht om handhavend op te treden als wettelijke voorschriften worden overtreden. Van handhavend optreden mag alleen worden afgezien als sprake is van bijzondere omstandigheden. Je leert wanneer sprake is van dergelijke omstandigheden, bijvoorbeeld bij een concreet zicht op legalisering of wanneer handhavend optreden onevenredig is in verhouding tot de daarmee te dienen belangen.

Inhoud en resultaat

Deze cursus is volledig opgebouwd rond de juridische procedure in een handhavingszaak. Theorie en praktijk worden voortdurend afgewisseld met actuele voorbeelden en interactieve cases.

Je leert onder andere:

  • Waar je op moet letten bij een controlerapport
  • Hoe je bewijslast verzamelt die standhoudt bij de rechter
  • Hoe je het handhavingsbesluit en de op te leggen last helder formuleert
  • Wanneer je kiest voor een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang
    • en wanneer je een 'gewone' last onder bestuursdwang oplegt en wanneer er sprake is van spoedeisende of zelfs zeer spoedeisende bestuursdwang.

Ook de Landelijke Handhavingsstrategie (LHSO) komt aan bod. Je leert interventies consistent classificeren aan de hand van de interventiematrix.

Na afloop kun je:

  • Handhavingsverzoeken zelfstandig beoordelen en de juiste stappen zetten
  • De beginselplicht tot handhaving en uitzonderingen hierop correct toepassen
  • Effectieve sanctiebesluiten formuleren volgens de Omgevingswet en de handhavingsjurisprudentie

Tijdens de cursus heb je toegang tot de kennisbank van PONT | Omgeving met relevante wetgeving en jurisprudentie. Je ontvangt hiervoor een aparte inlogcode.

Doelgroep

Deze cursus is bedoeld voor starters in de handhaving en professionals die hun basiskennis willen versterken, waaronder:

  • Juristen en beleidsmedewerkers bij gemeenten, provincies, waterschappen en omgevingsdiensten
  • Rechtsbijstandsverleners
  • Advocaten en adviseurs in de publieke en private sector

Programma

Dag 1: De Basis, de overtreding en de beginselplicht

  • Introductie handhavingsrecht
    Het herstelkarakter van bestuursrechtelijke handhavingsmaatregelen en de verhouding tot straf- en privaatrecht.
  • Systematiek van het handhavingsrecht
    Opbouw van het bestuursrechtelijk handhavingsproces en de belangrijkste juridische uitgangspunten.
  • Vaststellen van de overtreding
    De handhaafbaarheidstoets, bewijslast, bevoegdheden van de toezichthouder en de eisen aan een deugdelijk controlerapport.
  • De overtreder in beeld
    Bevoegdheden, verantwoordelijkheid en actuele jurisprudentie over functioneel daderschap.
  • De handhavingsprocedure
    Van het 3-stappenplan en het handhavingsverzoek tot hoorplicht, zienswijze en besluitvorming.
    Ook komt aan bod wanneer preventief kan worden gehandhaafd en wanneer een handhavingsbesluit ter voorkoming van herhaling kan worden opgelegd.
  • De beginselplicht tot handhaving
    Wanneer moet de overheid optreden, wat zijn de uitzonderingen en wat zijn de juridische grenzen van gedogen?
  • Evenredigheid en proportionaliteit
    Wanneer is handhaving onevenredig?
  • Praktijkcases en ervaringsuitwisseling
    Bespreking van herkenbare situaties uit de dagelijkse praktijk met vakgenoten en docenten.

Dag 2: Instrumentarium, uitvoering en de Omgevingswet

  • Het handhavingsinstrumentarium
    Diepgang in de last onder dwangsom en last onder bestuursdwang: proportionaliteit, duidelijkheid en begunstigingstermijnen.
  • Formuleren van juridisch houdbare besluiten
    Opstellen van effectieve sanctiebesluiten die standhouden bij bezwaar en beroep.
  • Landelijke Handhavingsstrategie (LHSO)
    Typeren van gedrag, werken met de interventiematrix en omgaan met recidive.
  • Effectuering en invordering
    Procedures voor kostenverhaal, invordering van dwangsommen en de beginselplicht tot invordering.
  • De Omgevingswet in de praktijk
    Nieuwe verbodsbepalingen, de rol van de bruidsschat en de ‘knip’ in de bouwactiviteit.
  • Legaliseringsmogelijkheden en beleidsruimte
    Omgaan met concreet zicht op legalisering en beleidsmatige afwegingen.
  • Zorgplichten en handhavingsbeleid
    Handhaving van algemene en specifieke zorgplichten en het stellen van prioriteiten.
  • Bezwaar en beroep
    Heroverweging ex tunc versus ex nunc,.

Door de hele cursus: bespreking voorbeelden uit de praktijk

Docenten

Michael Graafhuis
Strategisch Regisseur bij het team Bouw- en Milieutoezicht en Bodem
Michael houdt zich als Strategisch Regisseur onder andere bezig met het adviseren en procederen op het gebied van bestuursrechtelijke handhaving van het omgevingsrecht. Momenteel is Michael werkzaam bij de gemeente Heerlen. Daar adviseert hij over bestuursrechtelijke handhaving van APV-, bouw-, RO-, en milieuzaken. In zijn werk streeft Michael altijd naar een creatieve, doelgerichte en praktische aanpak.
 
mr. Yuval Schönfeld
senior jurist Pouderoyen Tonnaer
mr. Yuval Schönfeld is senior jurist bij adviesbureau Pouderoyen Tonnaer. Hij heeft uitgebreide praktijkervaring opgedaan bij verschillende overheidslagen en publiceert regelmatig in juridische vakbladen en bij PONT Omgeving over actuele ontwikkelingen in het handhavingsrecht en de jurisprudentie omtrent de Omgevingswet.
 

Referenties

Zeer waardevolle cursus!
Veel informatie. Veel kennis en ervaring bij sprekers. Veel ruimte voor interactie.

Materiaal

  • Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
  • Toegang tot de gehele digitale kennisbank van PONT | Omgeving tot een maand na de cursus

Hiermee krijg je toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom de cursus. Zo kun je voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.

Verder krijg je met PONT | Omgeving gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.

Studiepunten

Studiepunten en -uren: Voor deze cursus/opleiding kun je 10 studie-uren rekenen.

BP Studieuren1010

Aanmelden

Datum, Locatie en Prijs

  • 5, 12 maart 2026
  • 10:00 - 17:00
  • Utrecht
  • € 1.395,-
    • Genoemd bedrag is exclusief 21% btw
    • Prijs is inclusief lunch, koffie en thee

  • Aanmelden

    Incompany

    Deze cursus liever met jouw eigen team en op maat bij jou op kantoor? Dat kan! De voordelen van incompany op een rij:

    • De training is altijd maatwerk
    • Je bereikt als team hetzelfde niveau
    • Voorafgaand een vrijblijvend intakegesprek met de trainer(s)
    • Bedrijfsspecifieke situaties worden betrokken
    • Je bepaalt de data van de training

    Ook interessant voor jou

    Meer weten?

    Heb je nog vragen of wil je deze cursus incompany volgen?

    Of wil je persoonlijk studieadvies? We vertellen je graag wat de mogelijkheden zijn. Via onderstaand contactformulier kun je contact opnemen met onze klantenservice of ons salesteam. Wil je direct contact met de betreffende programmamanager? Bekijk dan de contactgegevens rechts.

    Waarom contact
    Raadpleeg de Veelgestelde vragen om te zien of jouw vraag ertussen staat. Of neem contact op met de programmamanager:
    Chiara van Ommeren
    Programmamanager, Berghauser Pont Academy
    Je kunt contact opnemen met Chiara via chiara@berghauserpont.nl
    (020) 820 09 08 | (06) 253 271 03

    Basiscursus Handhaving omgevingsrecht