Details

Onteigening: grondverwerving, procedure en schadeloosstelling

2-daagse cursus

  • Actueel en praktijkgericht: met recente jurisprudentie, praktijkvoorbeelden en casussen.
  • Het opbouwen van een bestuursrechter-proof onteigeningsdossier
  • Het voeren van zorgvuldig en resultaatgericht minnelijk overleg
  • Goed begrip van uitgangspunten voor schadeloosstelling
  • Strategisch omgaan met de instrumenten onteigening, gedoogplichten en het gemeentelijk voorkeursrecht
2 november 2026 en 9 november 2026
Utrecht
€ 1.295

Inleiding

Onteigening is de belangrijkste stok achter de deur voor overheden om projecten te realiseren. Onteigening vraagt om meer dan kennis van de wettelijke procedure. Al in een vroeg stadium moeten keuzes worden gemaakt over grondverwerving en de inzet van instrumenten zoals het voorkeursrecht, de gedoogplicht en onteigening. Ook het minnelijk overleg en een zorgvuldige voorbereiding van het onteigeningsdossier spelen daarbij een belangrijke rol. Een goede voorbereiding met aandacht voor de vereisten is essentieel voor het laten slagen van de procedure.

Daarnaast is de financiële kant onlosmakelijk met onteigening verbonden. Wie wordt onteigend, heeft recht op volledige schadeloosstelling. Daarbij spelen onder meer de waarde van het onteigende, taxatie, eliminatie en egalisatie, waardevermindering van het overblijvende en bijkomende schade een rol.

Het schadeloosstellingsrecht is vitaal en in beweging. De afgelopen jaren zijn er veel interessante uitspraken gewezen over de eliminatieregel, de complexbenadering (egalisatie), bodembestanddelen en de combinatie van onteigeningsschade en planschade.

Tijdens beide interactieve dagen worden de onderwerpen behandeld aan de hand van actuele praktijkvoorbeelden en casussen. Deelnemers worden uitgenodigd om hun ervaringen en vragen te delen.

Inhoud en resultaat

In deze tweedaagse cursus behandelen we beide kanten uitgebreid. Door de spreiding over twee dagen is er ruimte voor actuele jurisprudentie, praktijkvoorbeelden, discussie en casussen.

Op de eerste dag gaan we in op grondverwerving, het instrumentarium en de onteigeningsprocedure. Op de eerste dag leer je welke instrumenten kunnen worden ingezet en hoe de onteigeningsprocedure onder de Omgevingswet verloopt.

Op de tweede dag staan taxeren en de schadeloosstelling centraal. Je krijgt inzicht in de taxatie van het onteigende en de opbouw van de volledige schadeloosstelling.

De twee dagen vormen samen één geheel. Ook als je in je dagelijkse praktijk vooral met één onderdeel werkt, helpt kennis van het volledige traject om keuzes, risico’s en gevolgen goed te kunnen beoordelen.

Na afloop kun je:

  • de belangrijkste instrumenten voor grondverwerving onderscheiden en de inzet ervan beoordelen;
  • de belangrijkste stappen en vereisten van de onteigeningsprocedure herkennen;
  • de uitgangspunten van taxatie en volledige schadeloosstelling toepassen op praktijksituaties;
  • juridische, procedurele en financiële aspecten van onteigening beter in samenhang beoordelen.

Doelgroep

De cursus is bestemd voor:
  • Juristen bij juridische afdelingen en afdelingen ruimtelijke ordening bij (semi-)overheden zoals gemeenten, provincies, waterschappen, netbeheerders en drinkwaterbedrijven;
  • Advocaten;
  • Juridisch adviseurs;
  • Rentmeesters en taxateurs/makelaars;
  • Medewerkers rechtsbijstandsverzekeraars. 

Programma

Dag 1 – Grondverwerving, instrumentarium en onteigeningsprocedure

Strategie en instrumentarium

  • Grondverwerving onder de Omgevingswet
  • Minnelijke grondverwerving
  • Voorkeursrechten
  • Gedoogplichten: tijdelijk en permanent grondbeslag
  • Onteigening als verwervingsinstrument
  • De keuze en samenhang tussen de verschillende instrumenten

Onteigeningsprocedure

  • Onteigeningsbelang, noodzaak en urgentie
  • Minnelijk overleg en het aanbod tot schadeloosstelling
  • Zelfrealisatie
  • Voorbereiding: zakelijke beschrijving, grondtekeningen en logboeken
  • Terinzagelegging en zienswijzen
  • Vaststelling van de onteigeningsbeschikking
  • Bekrachtiging door de bestuursrechter

Dag 2 – Taxeren en schadeloosstelling

Taxeren en waarderen

  • Uitgangspunten van volledige schadeloosstelling
  • Werkelijke waarde en peildatum
  • Taxatie-uitgangspunten en -methoden
  • Verwachtingswaarde
  • Waardering van het overblijvende

Bijzondere regels bij waardering

  • Eliminatie
  • Egalisatie en complexwaarde
  • Bijzondere geschiktheid

Overige schade

  • Waardevermindering van het overblijvende
  • Inkomensschade
  • Bijkomende schade
  • Schade van derden
  • Causaal verband en schadebeperking

Docenten

Joske Hagelaars
advocaat bij Dirkzwager
Joske is sinds 2013 advocaat bij Dirkzwager, waar hij zich met name bezig houdt met overheidsaansprakelijkheid in het algemeen en op onteigening, gedoogplichten en planschade in het bijzonder. Joske heeft een advies- en procespraktijk en publiceert met regelmaat over deze onderwerpen in verschillende vakbladen.
Ilona Termaat
Advocaat bij Dirkzwager
Ilona is sinds begin 2020 advocaat op de sectie Overheid & Vastgoed bij Dirkzwager. Zij is gespecialiseerd in het grensvlak tussen publiek- en privaatrecht, met name op het gebied van grondverwerving, onteigening en gedoogplichten. Van oktober 2024 tot april 2026 werkte zij als rechter bij de Rechtbank Gelderland, waarna zij terugkeerde naar de advocatuur.
 

Referenties

Joske wist geduldig en met vaste hand de cursisten door deze complexe materie heen te loodsen.
Zeer goede cursus, met een uitstekende docent

Materiaal

Hiermee krijgt u toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom uw cursus. Zo kunt u voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.

Verder krijgt u met PONT | Omgeving gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.

Studiepunten

Studiepunten en -uren: Voor deze cursus/opleiding kun je 12 studie-uren rekenen.

NRVT Nederlands Register voor TaxateursNRVT(12 )(12 )
NVM Nederlandse Vereniging van Makelaars en TaxNVM(12 )(12 )
NVR Nederlandse Vereniging van RentmeestersNVR(12 )(12 )
Nederlandse Orde van AdvocatenNederlandse Orde van Advocaten(12 )(12 )

Aanmelden

2 november 2026 en 9 november 2026
Utrecht
€ 1.295

    • Genoemd bedrag is exclusief 21% btw
    • Prijs is inclusief lunch, koffie en thee
  • Incompany

    Deze cursus liever met jouw eigen team en op maat bij jou op kantoor? Dat kan! De voordelen van incompany op een rij:

    • De training is altijd maatwerk
    • Je bereikt als team hetzelfde niveau
    • Voorafgaand een vrijblijvend intakegesprek met de trainer(s)
    • Bedrijfsspecifieke situaties worden betrokken
    • Je bepaalt de data van de training

    Ook interessant voor jou

    Meer weten?

    Heb je nog vragen of wil je deze cursus incompany volgen?

    Of wil je persoonlijk studieadvies? We vertellen je graag wat de mogelijkheden zijn. Via onderstaand contactformulier kun je contact opnemen met onze klantenservice of ons salesteam. Wil je direct contact met de betreffende programmamanager? Bekijk dan de contactgegevens rechts.

    Waarom contact
    Chiara van Ommeren

    Chiara van Ommeren

    Programmamanager, Berghauser Pont Academy

    U kunt contact opnemen met Chiara via

    Onteigening: grondverwerving, procedure en schadeloosstelling