Inleiding

Woningbouw, bedrijventerreinen, warmtetransitie en duurzame opwek vragen allemaal om ruimte én om een energiesysteem dat dit kan dragen. Maar wat als dat systeem zelf steeds vaker de beperkende factor wordt?

Nu al is het lastig om geschikte locaties te vinden voor nieuwe hoogspanningsstations in de stad en het buitengebied of voor MSR-huisjes in de wijk. Ook lijdt de verbouwing van het energiesysteem onder lange vergunningstrajecten en ingewikkelde participatieprocessen. Door het energiesysteem vroegtijdig te ontwerpen in samenhang met andere ruimtelijke opgaven, ontstaat de kans om van een lijdend energiesysteem naar een leidende energiestructuur te gaan.

Kortom: de energietransitie is vooral een ruimtelijke opgave.

Problematiek energie en ruimte

Het Rijk zet in op een transitie naar een duurzame, hernieuwbare energievoorziening. Landelijk zijn er doelstellingen vastgesteld. Zo moet in 2050 de energievoorziening nagenoeg CO2-neutraal zijn. Niet alleen voor de opwek van duurzame energie, maar ook voor het transporteren van energie en opslag is nu en in de toekomst ruimte nodig.

Dat roept de vraag op hoe we onze energievoorziening kunnen verduurzamen én ruimtelijk kunnen inpassen met oog voor leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. De woningbouwopgave, de warmtetransitie, de verduurzaming van bedrijventerreinen en de ontwikkeling van nieuwe energie-infrastructuur hangen daarbij steeds sterker met elkaar samen.

Daarbij komen verschillende vragen naar boven:

• Welke aanpassingen in de energie-infrastructuur vraagt de energietransitie?
• Wat is de omvang en het ruimtebeslag van deze aanpassingen?
• Welke andere ruimtevragende opgaven spelen er in Nederland?
• Hoe voorkomen we dat verduurzaming van het energiesysteem ten koste van leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit gaat?
• Welke andere ruimtelijke functies trekken schakelpunten in de energie-infrastructuur straks aan?
• Komt de woningbouwopgave stil te liggen door netcongestie?
• Hoe ziet een energiepositieve wijk eruit?
• Welke mogelijkheden zijn er om ruimtelijke kwaliteit te behouden?
• Zijn er no-regret maatregelen voor verduurzaming van de gebouwde omgeving?

Als onderdeel van de infrastructuurlaag zou het energiesysteem voorwaardelijk moeten zijn voor de functies die we in gebieden ontwikkelen. In die zin is het energiesysteem leidend, ook als we het gaan verduurzamen. Tegelijkertijd kost de verduurzaming van de energievoorziening veel ruimte. Dat heeft gevolgen voor de geplande woningbouwopgave, de verduurzaming van bedrijventerreinen en de vraag waar toekomstige ontwikkelingen nog mogelijk zijn. 

Hoe trekken we hier als ontwerpers, stedenbouwkundigen, planologen, beleidsmedewerkers ruimtelijke ordening en beleidsmakers duurzaamheid samen in op?

Inhoud en resultaat

Met deze tweedaagse cursus bieden wij inzicht en inspiratie hoe ontwerpers, beleidsmakers en planologen samen met duurzaamheidsspecialisten tot een integrale aanpak van gebiedsontwikkelingen, met focus op het energiesysteem, kunnen komen. We doen dat met een mix van theorie en toepassing via verschillende praktijkcases, waardoor de kennis beter neerdaalt.

Aan het einde van de cursus heb je een goed beeld van de basisbegrippen van energietransitie en ruimtelijke kwaliteit. Je hebt inzicht in de ruimtevraag van de verduurzaming van het energiesysteem in de gebouwde omgeving. Tevens krijg je inspiratie hoe je energie-infrastructuren het beste ruimtelijk kunt inpassen en op welke manier de omgeving daarbij betrokken kan worden.

Doelgroep

Deze cursus is met name bestemd voor beleidsmedewerkers en projectleiders ruimtelijke ordening, beleidsadviseurs duurzaamheid/energietransitie en programmamanagers RES bij gemeenten en provincies. Daarnaast voor stedenbouwkundigen, landschapsontwerpers en planologen, medewerkers duurzame gebiedsontwikkeling, omgevingsmanagers, (senior) vergunningverleners, en netontwikkelaars van netwerkbedrijven. Ook kan de cursus relevant zijn voor juristen omgevingsrecht die met energie-infrastructuur en vergunningverlening te maken hebben.