Inleiding

De bestuurlijke boete (titel 5.4 Awb) is een punitieve sanctie: een straf voor het plegen van een overtreding, nadrukkelijk niet gericht op herstel. De boete is een onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van een geldsom en kan uitsluitend worden opgelegd aan overtreders — plegers en medeplegers. Het bijzondere van de bestuurlijke boete is dat zij een bestuurlijke sanctie is met zowel bestuursrechtelijke als strafrechtelijke trekjes. De boete wordt opgelegd bij besluit, waartegen bezwaar en beroep openstaat. Daarmee gelden de gebruikelijke bestuursrechtelijke beginselen: zorgvuldigheid, deugdelijke motivering, gelijkheidsbeginsel en het verbod van willekeur. Tegelijk moet de hoogte van de boete worden afgestemd op de ernst van de overtreding en de mate van verwijtbaarheid — het evenredigheidsbeginsel.

Vanwege het bestraffende karakter gelden bovendien fundamentele strafrechtelijke waarborgen. De overtreder moet worden gehoord, nadat hem de cautie is gegeven: het recht om te zwijgen en niet mee te hoeven werken aan zijn eigen veroordeling. Daarbij heeft hij recht op juridische bijstand van een advocaat. De overtreding moet hem te verwijten zijn (art. 5:41 Awb) en hij mag niet tweemaal voor hetzelfde feit worden beboet. De bestuurlijke boete kwalificeert als criminal charge in de zin van artikel 6 EVRM. Dat brengt specifieke waarborgen mee: onder andere recht op een eerlijke en openbare behandeling door een onafhankelijke rechter, de onschuldpresumptie — iedereen is onschuldig totdat het tegendeel is bewezen — en  het zwijgrecht.

Vooral bij veelvoorkomende overtredingen is de bestuurlijke boete een geschikt instrument. Het strafrecht voelt al snel als "te zwaar" — de overtreder krijgt een strafblad — terwijl herstelsancties niet altijd snel genoeg tot het gewenste resultaat leiden. Met de bestuurlijke boete kan het bestuursorgaan overtreders bestraffen én toekomstige overtreders afschrikken. In deze praktijkgerichte workshop brengt mr. dr. R. Stijnen u in één dag op de hoogte van alle relevante ontwikkelingen — van cautie en zwijgrecht tot de vernieuwde evenredigheidstoets en het ne bis in idem-beginsel — zodat u juridisch houdbare boetebesluiten neemt die standhouden bij de rechter.

Inhoud en resultaat

Na de workshop:

• weten deelnemers hoe de belangrijkste bepalingen uit Titel 5.4 van de Algemene wet bestuursrecht en relevante materiewetten (o.a. Wet goed verhuurderschap, Huisvestingswet) in de praktijk werken;
• kennen zij de actuele beoordelingskaders die uit de rechtspraak voortvloeien, waaronder de vernieuwde evenredigheidstoets (geschiktheid, noodzakelijkheid en evenwichtigheid);
• kunnen zij een eigen beoordelingskader smeden dat de vertaling maakt van wettelijke regels én jurisprudentie naar de handhavingspraktijk van hun organisatie;
• herkennen zij de valkuilen bij bewijsvergaring, cautieplicht en zwijgrecht die in de praktijk tot vernietiging van boetebesluiten leiden.

Doelgroep

De workshop is bestemd voor uitvoerend medewerkers van overheidsorganisaties die bevoegd zijn tot boeteoplegging, handhavingsmedewerkers, handhavingsjuristen en juristen bezwaar en beroep. Verder is de cursus waardevol voor professionals in de tweede lijn: beleidsmedewerkers handhaving, rechtshulpverleners, leden van bezwarencommissies en advocaten bestuursrecht.